Van overleven naar veerkracht - Jongerenwerk in een verharde stad

'Als je hier opgroeit en je weet niet beter, dan heb je het niet één-twee-drie door. Maar als je volwassener wordt, dingen gaat lezen en begrijpen, dan zie je het beter. Hoe het politieke klimaat verhoudingen heeft verhard. Hoe social media het denken misvormt. Hoe supersnel rijk willen worden tot voornaamste doel verheven is. Het zijn ingrediënten die ervoor zorgen dat de druk op jongeren groter is dan ooit. Het is niet gek dat je dan je heil op straat gaat zoeken. Met jongens die in hetzelfde schuitje zitten. En dat je op zoek gaat naar een excessieve manieren om aan je brood te komen. Het gebeurt op steeds jongere leeftijd.'

Wat verharding doet

'Wat ik daar bovenop zie, is dat ouders het te druk hebben. Psychische problemen, financiële zorgen, te weinig ruimte. Ouders kunnen daardoor niet de tijd en aandacht bieden die hun kinderen nodig hebben. Je ziet dat jongeren dan op verschillende leefgebieden verschillende identiteiten ontwikkelen. Thuis zijn het lieve kids, buiten zijn ze heel anders, op school zijn ze wéér anders, en online al helemaal. Dat is geen onwil, dat is overleven. Die verdeeldheid maakt het heel moeilijk om grip te houden op wat er echt speelt. En het maakt jongeren bovendien kwetsbaar. Wie geen stevige basis heeft, wie nooit heeft leren zeggen wie hij is en wat hij wil, die is stuurloos als de groepsdruk toeneemt. En dat die groepsdruk toeneemt, dat staat vast.'

Continuïteit

'Als jongerenwerker ben je een van de weinigen die zicht heeft op die verschillende werelden tegelijk. Je bent niet alleen op school en in de wijk; je werkt over al die domeinen heen. Dat is de kracht van dit werk. Je bent de grote broer voor de één, de vertrouwde volwassene voor de ander. Zonder oordeel, zonder agenda. Juist daardoor bereik je jongeren die voor andere professionals onbereikbaar zijn. Maar wat ik ook ervaren heb: je klokt ook in en uit. Je ziet ze toch maar een klein moment van de dag terwijl ze online soms twaalf, dertien uur per dag zitten. Dat betekent dat je met de huidige opzet scherp moet zijn op welke interventies je inzet. Eigenlijk zijn er meer mensen nodig, meer tijd, meer continuïteit. De problemen worden zwaarder. De capaciteit moet mee.'

Het zaadje

'Ik ben zelf ook door een jongerenwerker bij de hand genomen. Ik was zeventien, wist niet wat ik met mijn leven moest. Die jongerenwerker heeft dat veranderd. We zijn jarenlang collega’s geweest en tot de dag van vandaag heb ik nog contact met hem. Dat is wat dit werk kan doen. Niet altijd snel, soms duurt het jaren. Maar je hebt wel een zaadje geplant. Misschien heeft iemand het op dat moment zelfs niet eens door. Maar later, als het kwartje valt, dan is het inzicht er wel. Daarom blijf ik ook nu, nu ik meer strategisch werk, in contact met jongeren. Als je alleen maar over ze praat en niet meer mét ze, dan raakt de relatie lek. Dan verlies je het enige wat telt.'