Jolanda Sonneveld

'De wetenschappelijke discipline rondom jongerenwerk is eigenlijk pas twintig, vijfentwintig jaar geleden voorzichtig gestart. Andere disciplines, zoals de jeugdhulp of de medische hoek, liepen al veel verder vooruit. Daardoor hadden we een inhaalslag te maken: wetenschappelijk onderbouwen wat het beroep inhoudt, wat werkt, wat het onderscheidend maakt. Dat lukt nu steeds beter. Jongerenwerkers kunnen inmiddels veel beter uitleggen waar ze van zijn, waar ze goed in zijn en wat ze niet doen.'

Ontwikkelingsgericht, niet probleemgericht

'Het grootste verschil met de hulpverlening is het vertrekpunt. Hulpverleners werken vanuit een hulpvraag of een probleem. Bij jongerenwerk is het aangrijpingspunt de interesse en ontwikkelbehoefte van een jongere. Je weet van tevoren nooit waar je naartoe gaat, omdat het proces- en ontwikkelingsgericht is. Dat maakt het een fundamenteel ander type professie. En dat is ook precies wat je moet bewaken: dat partners uit onderwijs, veiligheid of jeugdzorg jongerenwerkers niet gaan inzetten als verkapte conciërge of handhaver.'

1 op de 7

'Tegenwoordig maakt 1 op de 7 jongeren gebruik van jeugdhulp, in welke vorm dan ook. Twintig, vijfentwintig jaar geleden was dat nog 1 op de 23. Wat is er veranderd? Micha de Winter stelde al: er is niets in het drinkwater gekomen. Maar we zijn te veel met een probleem- en individualistische lens gaan kijken, en te snel gaan doorverwijzen naar hulp. Terwijl je ziet: als je jongeren samenbrengt in een laagdrempelige, informele setting, met ruimte voor plezier maar ook voor moeilijke onderwerpen die alle jongeren tegenkomen, dan kun je daar heel veel mee bereiken. Daar komt steeds meer onderbouwing voor, en ook erkenning vanuit beleid.'

Preventieve waarde is aangetoond

'Met mijn promotieonderzoek heb ik kunnen aantonen dat jongerenwerk bijdraagt aan het versterken van beschermende factoren rondom jongeren zoals: sterkere sociale netwerken, grotere maatschappelijke participatie, pro-sociaal gedrag. Die beschermende factoren staan tegenover risicofactoren. Als je ze versterkt, worden jongeren weerbaarder om met tegenslag om te gaan. Dat is de preventieve waarde. Er zijn ook business cases gemaakt die laten zien wat het scheelt aan zorgkosten als je groepen jongeren binnen het jongerenwerk begeleidt. Maar ik wil het jongerenwerk niet primair verantwoordelijk houden voor het besparen van zorgkosten. Het gaat om een fundamentele keuze: investeren in een stevige basisinfrastructuur in buurten en wijken, voor jongeren die om wat voor reden dan ook die steun en aanmoediging vanuit thuis niet ontvangen en/of in kwetsbaarheid opgroeien.'

Kwetsbaar zonder wettelijke verankering

'Er zijn naar schatting 2500 jongerenwerkers in Nederland. Een klein bolletje vergeleken met het aantal jeugdhulpprofessionals of onderwijsmensen. En wat veel mensen niet weten: er is geen wet die regelt dat er minimaal zoveel jongerenwerk moet zijn in een buurt. Voor bibliotheken bestaat die norm bijvoorbeeld wel. Gemeenten zijn verplicht om jeugdhulp te organiseren, maar voor jongerenwerk is er geen norm. Het is daardoor altijd afhankelijk van de politieke wind en beschikbare middelen. Terwijl we uit onderzoek weten dat je tijd nodig hebt om relaties op te bouwen, en zichtbaar te zijn in de wijk. Als je dan moet stoppen omdat de financiering wegvalt, is dat ontzettend zonde van alles wat er is opgebouwd.'